کرونوس – موشهای خیابانی کثیفاند و میتوانند حامل بیماری باشند. علاقهی اصلی آنها آشغالهای خیابانی است و حتی شمایلشان خبیث به نظر میرسد. اما آخرین تحقیقات به ما میگویند نباید آنها را مسئول انتقال طاعون بدانیم. دانشمندان دانشگاه اسلو و فررا پس از شبیهسازی نحوهی پخش طاعون در ۹ شهر اروپایی به این نتیجه رسیدند که در اصل ککها و شپشهای روی بدن انسان عامل پخش بیماری بوده است و نه جوندگان خیابانی.
اروپا از قرن ۱۴ تا ۱۹ شاهد شیوع بیماریهای فجیعی بود که طاعون (۱۳۴۷ تا ۱۳۵۱ میلادی) سرآمد همهی آنها بوده است. این بیماری در عرض ۵ سال منجر به مرگ بیش از ۲۵ میلیون اروپایی شد – یکسوم کل جمعیت اروپا.
حشرات منتقلکنندهی طاعون از شرق دور و شرق نزدیک و از طریق تعدادی کشتی بازرگانی ژنوی به اروپا آمدند. وقتی این کشتیها به اروپا رسیدند، اکثر خدمهی کشتی مرده بودند و آنان که زنده بودند، در حال دستوپنجه نرم کردن با مرگ بودند. در آن زمان، اروپاییان فکر میکردند که این یک امتحان الهی است.
تاکنون گمان بر این بود که حشراتی که روی بدن موشها زندگی میکردند حامل بیماری طاعون به اروپا بودند. اما بر اساس مقالهای که در Proceedings of the National Academy of Sciences منتشر شده، شپشها و ککهای روی بدن انسان مسئول انتقال این بیماری بوده است.
تیم تحقیقاتی، سه مدل از شیوع بیماری را با متغیرهای متفاوت انتقال شبیهسازی کردند: انتقال از طریق جوندگان، هوا و انسان. مورد سوم بیشترین سازگاری را با هفت شهر از نه شهر اروپایی که مدلسازی در آنها انجام شده بود داشت. پژوهشگران معتقدند اگر موشها مسئول انتقال بیماری بودند، طاعون با آن سرعت گسترش نمییافت.
نکتهی جالب اینجاست که نتایج این تحقیقات با گفتهی جیووانی بوکاچیو، شاعر ایتالیایی که نوشته بود «صرفن دست زدن به لباسها موجب میشد که فرد طاعون بگیرد» کاملاً همخوانی دارد.
پاتوژن طاعون هنوز در آسیا، آفریقا و آمریکا وجود دارد و شیوع آن در ماداگاسکار در سال گذشته منجر به مرگ ۲۰۲ تن شد.